سلام کردن

رسش: بعضى قائل شده اند که بخشى از فرهنگ، آداب و رسوم مردم هم عصر نزول قرآن کریم (فرهنگ جاهلیت) در قرآن وارد شده است ـ آن هم با لحنى موافق و به رسم مماشات ـ آیا این ادعا صحیح است؟پاسخ: «فرهنگ» در لغت به معناى تعلیم و تربیت، علم و دانش و ادب، کتاب لغت، مجموعه آداب و رسوم و مجموعه علوم و معارف و هنرهاى یک قوم به کار رفته است. از نظر اصطلاحى، به مجموعه برداشت ها، موضع گیرى هاى فکرى، هنر، ادبیات، فلسفه، آداب، سنن و رسوم و روابط حاکم بر اجتماع تعریف شده است.قرآن کریم آخرین پیام آسمانى است که بر بشر نازل شده است و در محیطى بر انسان ها وارد شده که آن ها سرگشته و حیران و در جهل و تعصّب و خرافات به سر مى بردند و در فرهنگشان آمیخته اى از عناصر صحیح و غیرصحیح وجود داشت; چون از طرفى، اعراب جزیرة العرب، وارثان حضرت ابراهیم و اسماعیل(علیهما السلام) و دین حنیف بودند، لذا عناصر فرهنگى الهى و مفیدى مثل حج داشتند و از طرف دیگر در طول اعصار متمادى و با دورى از انبیاى الهى(علیهم السلام) به تدریج، خرافات و عناصر باطل در فرهنگ آنان رسوخ کرده بود.آن چه در قرآن کریم آمده، حق است و باطل در آن راه ندارد: «لاَّ یَأْتِیهِ الْبَـطِـلُ مِن بَیْنِ یَدَیْهِ وَ لاَ مِنْ خَلْفِهِ.» (فصلت، 42)حال اگر مراد از «فرهنگ زمانه عرب» عناصرى مثل ادبیات باشد، این عناصر فرهنگى به ناچار، در هر کتاب یا سخنرانى وجود دارد و به کارگیرى آن براى تفهیم مطالب لازم است; امّا اگر مراد از «فرهنگ زمانه»، خرافات، مطالب باطل و شرک آلود عرب جاهلى باشد، قطعاً قرآن کریم از این فرهنگ متأثر نشده است; بلکه به شدت و با تمام امکاناتى که داشته با این فرهنگ مبارزه کرده است; مثل مذمت زنده به گور کردن دختران (تکویر، 8) و یا بت پرستى و شرک به خدا و... .پس به همان صورت که در ردّ تفکر خرافى و جاهلى و شرک آلود، مماشاتى در رفتار پیامبر و زبان قرآن مشاهده نمى شود، به همان گونه در تأیید و اصلاح تفکر توحیدى پیامبران الهى کوتاهى و یا مماشاتى انجام نگرفته است. چرا که احیا نمودن عناصر فرهنگى مثبت که ریشه در ادیان ابراهیمى داشته است. به این معنا نیست که قرآن، تحت تأثیر آن فرهنگ قرار گرفته است; بلکه به معناى احیا و پیرایش نمودن و تکامل بخشیدن آن سنن الهى است.قرآن از عصر قبل از نزول، به «الجاهلیة الأُولى» (احزاب، 33) تعبیر کرده و مى فرماید: «أَفَحُکْمَ الْجَـهِلِیَّةِ یَبْغُونَ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ حُکْمًا...; (مائده، 50) آیا خواستار حکم جاهلیت اند؟ و براى مردمى که یقین دارند، داورى چه کسى از خدا بهتر است؟»هر حکمى غیر از احکام و شرایع حقّى که از جانب خداوند متعال نازل شده است، حکم جاهلیت و ناشى از هوا و هوس هاى جاهلان است; پس «فرهنگ جاهلى» مربوط به عصر نزول قرآن نیست که بگوییم: فرهنگ و سنت هاى قبل از ظهور اسلام، «فرهنگ جاهلى» و فرهنگ و آداب بعد از ظهور اسلام، «فرهنگ اسلامى» است; بلکه فرهنگ اموى و عباسى و... نیز از مصادیق «فرهنگ جاهلى» به شمار مى آید; حتى بخش هاى بسیارى از آن چه امروز به «فرهنگ مدرن و متمدن غرب» یاد مى شود، نیز از مصادیق بارز «فرهنگ جاهلیت» است.نکته مهم دیگر این که: «قرآن»، کتاب فیزیک، گیاه شناسى، زمین شناسى و یا کیهان شناسى نیست; قرآن، کتاب انسان سازى است و نازل شده است تا آن چه را که بشر در راه تکامل حقیقى اش (تقرب به خداوند) به آن

اخر...